1. ถามก่อนว่าต้องใช้มูลค่าแบบไหน
ก่อนรวมทุนประกัน (Sum insured) ให้แยกว่าอยากทำประกันอาคาร เครื่องจักร สินค้า หรือทรัพย์สินอื่นใดบ้าง จากนั้นถามผู้เสนอว่าต้องใช้มูลค่าแบบไหน เช่น ราคาทดแทนด้วยของใหม่ หรือมูลค่าที่พิจารณาค่าเสื่อมตามเงื่อนไข
มูลค่าในบัญชี ราคาขายต่อ และค่าซื้อใหม่อาจไม่เท่ากัน ถ้าเครื่องเก่าตัดค่าเสื่อมไปมากแต่ยังใช้งานอยู่ ยอดในบัญชีอย่างเดียวอาจไม่บอกเงินที่ต้องใช้หาของมาทดแทน
ขอให้ผู้เสนออธิบายวิธีชดใช้ควบคู่กับวิธีคิดทุน เช่น ต้องซ่อมหรือซื้อทดแทนภายในเงื่อนไขใด คำว่าคุ้มครองแบบของใหม่ควรมีข้อความในกรมธรรม์รองรับก่อนเลือก
- อย่าใช้ยอดหนี้ธนาคารแทนมูลค่าทรัพย์สินทั้งหมด
- แยกที่ดินออกจากค่าก่อสร้างอาคารที่กำลังประเมิน
- จดว่าตัวเลขแต่ละรายการมาจากเอกสารหรือประมาณการใด
2. เช็กอาคารทีละหลัง
จดขนาด ลักษณะอาคาร และการใช้งาน แล้วใช้แบบอาคาร ใบเสนอค่าก่อสร้างเดิม หรือข้อมูลจากผู้รับเหมาช่วยเริ่มเช็ก หากราคาเก่ามากหรือต่อเติมไปแล้ว ให้ถามว่าควรประเมินใหม่อย่างไร
ไล่ดูระบบไฟ ประปา แอร์ ลิฟต์ และส่วนตกแต่งว่ารวมในมูลค่าอาคารแล้วหรือยัง อย่าบวกซ้ำในรายการอุปกรณ์ ส่วนค่ารื้อถอน เก็บกวาดซาก และค่าวิชาชีพ ให้ถามขอบเขตและวงเงินแยก
ถ้าเช่าอาคาร ให้ดูสัญญาว่าส่วนใดเป็นของผู้ให้เช่าและส่วนใดเราลงทุนเอง สำหรับอาคารชุด ใช้รายการทรัพย์สินส่วนกลางและงานปรับปรุงล่าสุด ไม่ใช้ราคาขายห้องชุดรวมแทนค่าก่อสร้าง
- เช็กว่ารั้ว ลาน ถนน และระบบนอกอาคารอยู่ในรายการใด
- ระบุวันที่และส่วนที่รวมอยู่ในราคาประเมิน
- นำส่วนต่อเติมหรือเปลี่ยนระบบมาเช็กเพิ่ม
3. เช็กเครื่องจักรให้ครบต้นทุนที่เกี่ยวข้อง
ใช้รายการเครื่องจักร ใบซื้อ หรือภาพป้ายรุ่นช่วยระบุว่าเครื่องอะไร อยู่ที่ไหน และยังใช้งานหรือไม่ หากข้อเสนอต้องใช้ราคาทดแทน ให้ถามผู้ขายถึงเครื่องที่ทำงานเทียบเท่ากันได้
แยกราคาเครื่อง ค่าขนส่ง ภาษีนำเข้า ค่าติดตั้ง และค่าทดสอบไว้ก่อน แล้วถามว่าส่วนใดควรรวมในทุนและประกันรับไว้แค่ไหน ถ้ารุ่นเดิมเลิกผลิต ให้บอกว่าราคาที่ใช้เป็นเครื่องทดแทนรุ่นใด
เครื่องนำเข้าควรจดวันที่และอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้ หากผู้ขายให้ราคาเป็นช่วงก็เก็บช่วงนั้นไว้พร้อมเหตุผล ไม่ต้องทำตัวเลขให้ละเอียดเกินข้อมูลที่มี
- เช็กแม่พิมพ์ อุปกรณ์ควบคุม และอะไหล่สำคัญด้วย
- ถามราคาอ้างอิงว่ารวมติดตั้งและทดสอบหรือยัง
- เช็กสัญญาเครื่องเช่า เช่าซื้อ หรือเครื่องของลูกค้า
4. ดูยอดสินค้าช่วงที่เก็บมากที่สุด
ใช้ยอดสต็อกหรือเอกสารซื้อขายที่มีอยู่แยกตามสถานที่ ดูทั้งช่วงปกติและช่วงรับของมาก ไม่ใช้ยอดขายทั้งปีแทนมูลค่าสินค้าที่อยู่ในโกดังในเวลาเดียวกัน
แยกวัตถุดิบ สินค้าระหว่างผลิต สินค้าสำเร็จรูป และของรับฝาก พร้อมบอกวิธีคิดมูลค่าให้ผู้เสนอพิจารณา หากมีของกลางแจ้งหรือฝากไว้อีกสถานที่ ให้ถามขอบเขตด้วย
ตัวอย่างสมมติ: ปกติมีสินค้า 4 ล้านบาท แต่ก่อนเทศกาลอาจสูงถึง 7 ล้านบาท ควรนำส่วนต่างนี้ไปถามเรื่องทุนและวิธีแจ้งยอด ไม่ถือว่าประกันจะเพิ่มตามของที่เข้ามาเอง
- จดยอดสูงสุดที่คาดไว้และช่วงเวลาที่เกิด
- แยกของเรา ของลูกค้า และของผู้ขายที่ฝากไว้
- ถามวิธีปรับทุนหรือแจ้งยอดตามข้อเสนอที่ใช้จริง
5. ถ้าทุนต่ำกว่ามูลค่า จะมีผลอย่างไร
บางกรมธรรม์มีเงื่อนไขเฉลี่ยความเสียหายเมื่อทุนต่ำกว่ามูลค่าที่ต้องใช้ แต่รายละเอียดและข้อยกเว้นต่างกัน อย่าใช้เกณฑ์ร้อยละเดียวกับทุกฉบับ ให้ขอคำอธิบายจากข้อความของกรมธรรม์กิจการโดยตรง
ตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบายตัวเลข: หากเงื่อนไขกำหนดให้ใช้ทุน 6 ล้านบาทหารมูลค่า 10 ล้านบาท แล้วคูณความเสียหายที่เข้าสูตร 2 ล้านบาท ผลก่อนเงื่อนไขอื่นคือ 6 ÷ 10 × 2 = 1.2 ล้านบาท
สูตรนี้ใช้เฉพาะสมมติฐานข้างต้น ยังไม่ใช่ยอดเคลมจริง ต้องเช็กว่าฉบับที่ใช้เฉลี่ยอย่างไร คิดแยกรายการหรือรวมกลุ่ม และยังมีส่วนแรก วงเงินย่อย หรือเงื่อนไขชดใช้อะไรอีก
- ถามว่ามูลค่าที่นำมาเทียบกับทุนคิดอย่างไร
- อย่าคิดว่าความเสียหายไม่เกินทุนแล้วจะได้เต็มเสมอ
- ขอตัวอย่างคำนวณตามเงื่อนไขที่เสนอจริง
6. เก็บตัวเลขไว้ให้เช็กครั้งหน้าได้
ทำรายการง่ายๆ ว่าทรัพย์สินอะไร อยู่ที่ไหน ของใคร ใช้มูลค่าเท่าไร และอ้างอิงจากอะไร จะแนบใบเสนอราคา ใบประเมิน หรือรูปถ่ายไว้ด้วยก็ได้ เมื่อขอราคาหลายรายให้ส่งข้อมูลชุดเดียวกัน
ให้คนที่ใช้สถานที่ช่วยเช็กของจริงกับรายการด้วย อาจมีเครื่องที่ตัดออกจากบัญชีแต่ยังใช้งาน หรือของที่ย้ายไปอีกอาคารแล้ว หากไม่มีรายการเดิม เริ่มจดจากของสำคัญก่อนแล้วเติมให้ครบ
เมื่อซื้อ ย้าย หรือขายทรัพย์สินสำคัญ ให้แจ้งคนดูแลประกันและถามว่าต้องแก้ทุนหรือสถานที่เมื่อใด การเพิ่มทุนภายหลังไม่ได้ยืนยันว่าจะคุ้มครองเหตุที่เกิดก่อนแก้
- เก็บวันที่เช็กราคาและส่วนที่ยังเป็นประมาณการ
- จดการเพิ่ม ลด ย้าย และวันที่แจ้งบริษัทประกัน
- ทบทวนตัวเลขอีกครั้งก่อนต่ออายุ
แหล่งข้อมูลและเอกสารอ่านต่อ
ตรวจแหล่งข้อมูลล่าสุด · BCR เรียบเรียงโดยมี AI ช่วย
กรุงเทพประกันภัย — ถ้อยคำอัคคีภัยที่อยู่อาศัยและเอกสารแนบท้าย (ตัวอย่างเฉพาะผลิตภัณฑ์)
MSIG — ใบคำขอประกันภัยทรัพย์สิน: สถานที่ มูลค่า ระบบป้องกัน และประวัติความเสียหาย
กรุงเทพประกันภัย — อัคคีภัยสำหรับสถานประกอบการ (เงื่อนไขเฉพาะผลิตภัณฑ์)
เอกสารอ้างอิงช่วยอธิบายหลักการและตัวอย่าง แต่เงื่อนไขและขั้นตอนอาจต่างกันตามบริษัทประกัน เมื่อต้องใช้กับธุรกิจของคุณ ให้เช็กตารางกรมธรรม์ เงื่อนไข และเอกสารแนบท้ายฉบับที่ถืออยู่ด้วย